పోలీస్ స్టేషన్ CCTV ఫుటేజ్ ఎలా పొందాలి.?

మన భారత్, ఇంటర్నెట్:
ప్రస్తుతం పోలీస్ స్టేషన్లు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాలు, ప్రజా ప్రదేశాల్లో సీసీటీవీ కెమెరాల వినియోగం విస్తృతంగా పెరిగింది. నేరాల నిరోధం, భద్రత, దర్యాప్తు కోసం సీసీటీవీ ఫుటేజ్ కీలక ఆధారంగా మారుతోంది. అయితే, ఒక సంఘటనకు సంబంధించి పోలీస్ స్టేషన్‌లోని CCTV ఫుటేజ్‌ను సాధారణ పౌరులు ఎలా పొందాలి? ఏ చట్టం ద్వారా అడగవచ్చు? కోర్టు ద్వారా పొందే అవకాశం ఉందా? అనే అంశాలపై ప్రజల్లో అవగాహన అవసరం ఏర్పడుతోంది.

న్యాయ నిపుణుల ప్రకారం, పోలీస్ స్టేషన్ CCTV ఫుటేజ్‌ను సాధారణంగా రెండు మార్గాల ద్వారా పొందే అవకాశం ఉంటుంది. ఒకటి సమాచార హక్కు చట్టం (RTI Act-2005) ద్వారా కాగా, మరొకటి కోర్టు ఆదేశాల ద్వారా. అయితే ఈ రెండు మార్గాల్లోనూ కొన్ని నిబంధనలు, పరిమితులు ఉంటాయని న్యాయవాదులు చెబుతున్నారు.

RTI ద్వారా CCTV ఫుటేజ్ పొందే అవకాశం

సమాచార హక్కు చట్టం-2005 ప్రకారం ప్రభుత్వ శాఖల వద్ద ఉన్న సమాచారం ప్రజలు కోరే హక్కు కలిగి ఉంటారు. ఇందులో భాగంగా పోలీస్ స్టేషన్‌లోని CCTV ఫుటేజ్‌ను కూడా “సమాచారం”గా పరిగణించి RTI ద్వారా అడగవచ్చు.

దీనికోసం సంబంధిత పోలీస్ స్టేషన్ లేదా పోలీస్ శాఖకు చెందిన **Public Information Officer (PIO)**కి దరఖాస్తు ఇవ్వాలి. ప్రస్తుతం కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్వహిస్తున్న RTI Online Portal ద్వారా కూడా ఆన్‌లైన్‌లో అప్లికేషన్ దాఖలు చేసే అవకాశం ఉంది.

RTI దరఖాస్తులో స్పష్టంగా ఘటన జరిగిన తేదీ, సమయం, స్థలం వివరాలు ఇవ్వాలి. ఉదాహరణకు “పోలీస్ స్టేషన్ మెయిన్ గేట్ వద్ద ఉన్న కెమెరా ఫుటేజ్”, “రిసెప్షన్ ఏరియా CCTV”, “లాకప్ ప్రాంతం” వంటి వివరాలను ఖచ్చితంగా పేర్కొనాలి. ఫుటేజ్‌ను CD, DVD లేదా పెన్‌డ్రైవ్ రూపంలో అందించాలని కోరవచ్చు.

అత్యంత ముఖ్యంగా, ఫుటేజ్‌ను వెంటనే “Preserve” చేయాలని కూడా దరఖాస్తులో కోరాలి. ఎందుకంటే చాలా పోలీస్ స్టేషన్లలో CCTV రికార్డింగ్‌లు 7 రోజుల నుంచి 30 రోజులలోపు ఆటోమేటిక్‌గా డిలీట్ అవుతుంటాయి. సమయానికి అడగకపోతే ఫుటేజ్ అందుబాటులో లేకపోవచ్చు.

RTI దాఖలుకు సాధారణంగా ₹10 ఫీజు చెల్లించాలి. పోస్టల్ ఆర్డర్, డిమాండ్ డ్రాఫ్ట్ లేదా ఆన్‌లైన్ చెల్లింపు ద్వారా ఫీజు చెల్లించవచ్చు. చట్టం ప్రకారం 30 రోజుల్లోపు అధికారులు సమాధానం ఇవ్వాలి. సమాధానం రాకపోతే లేదా నిరాకరిస్తే ఫస్ట్ అప్పీల్, తర్వాత స్టేట్ ఇన్ఫర్మేషన్ కమిషన్ వద్ద సెకండ్ అప్పీల్ చేసే హక్కు ఉంటుంది.

అయితే ఎప్పుడూ ఫుటేజ్ దొరకదు

RTI ద్వారా ఫుటేజ్ అడిగినా, పోలీసులు కొన్ని సందర్భాల్లో నిరాకరించే అవకాశం ఉంది. ముఖ్యంగా కేసు దర్యాప్తు కొనసాగుతున్నప్పుడు RTI Act Section 8(1)(h) కింద “దర్యాప్తుకు అంతరాయం కలుగుతుంది” అనే కారణంతో తిరస్కరించవచ్చు.

అలాగే వ్యక్తిగత గోప్యత (Privacy) అంశాన్ని ప్రస్తావిస్తూ Section 8(1)(j) కింద కూడా నిరాకరించే అవకాశం ఉంటుంది. భద్రతా కారణాలు, సెన్సిటివ్ ప్రాంతాల సమాచారం వంటి అంశాలు కూడా కారణాలుగా చూపవచ్చు.

అయితే గతంలో గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్ వంటి కొన్ని రాష్ట్రాల సమాచార కమిషన్లు పోలీసులను CCTV ఫుటేజ్ ఇవ్వాలని, అవసరమైతే సంరక్షించాలని ఆదేశించిన ఘటనలు ఉన్నాయి. అయినప్పటికీ చాలా సందర్భాల్లో ఫుటేజ్ ఆలస్యమవడం లేదా డిలీట్ కావడం జరుగుతుందని న్యాయవాదులు చెబుతున్నారు.

కోర్టు ద్వారా ఫుటేజ్ పొందడం మరింత ప్రభావవంతం

న్యాయ నిపుణుల అభిప్రాయం ప్రకారం, RTI కంటే కోర్టు ద్వారా CCTV ఫుటేజ్ పొందడం ఎక్కువగా ఫలితాన్నిస్తుంది. ముఖ్యంగా ఒక కేసు, గొడవ, ప్రమాదం లేదా పోలీస్ వ్యవహారానికి సంబంధించి ఆధారాలు అవసరమైనప్పుడు మ్యాజిస్ట్రేట్ కోర్టును ఆశ్రయించవచ్చు.

ప్రస్తుతం అమల్లో ఉన్న భారతీయ న్యాయ వ్యవస్థలో BNSS Section 94 (పాత CrPC 91) కింద కోర్టులో పిటిషన్ దాఖలు చేసి CCTV ఫుటేజ్‌ను సమర్పించాలని ఆదేశించమని కోరవచ్చు. కోర్టు ఆదేశిస్తే పోలీసులు ఫుటేజ్‌ను భద్రపరచి సమర్పించాల్సి ఉంటుంది.

ఈ మార్గం ద్వారా ఫుటేజ్ డిలీట్ కాకుండా ఉండే అవకాశాలు ఎక్కువగా ఉంటాయని న్యాయవాదులు చెబుతున్నారు. అలాగే దర్యాప్తులో భాగంగా కూడా పోలీసులు ఫుటేజ్‌ను సేకరించి కోర్టుకు సమర్పించవచ్చు.

ప్రజలకు న్యాయ నిపుణుల సూచనలు

న్యాయ నిపుణులు ప్రజలకు కొన్ని ముఖ్య సూచనలు చేస్తున్నారు. సంఘటన జరిగిన వెంటనే చర్యలు తీసుకోవాలని, ఆలస్యం చేస్తే ఫుటేజ్ డిలీట్ అయ్యే ప్రమాదం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు. దరఖాస్తులో తమకు ఫుటేజ్ ఎందుకు అవసరమో స్పష్టంగా పేర్కొనాలని సూచిస్తున్నారు.

ప్రజా ప్రయోజనం, వ్యక్తిగత భద్రత, న్యాయ పరిరక్షణ వంటి కారణాలు స్పష్టంగా ఉంటే ఫుటేజ్ పొందే అవకాశాలు మెరుగవుతాయని చెబుతున్నారు. RTI తిరస్కరణ వచ్చినా చట్టపరమైన అప్పీలు చేసుకోవాలని, అవసరమైతే న్యాయవాది సహాయం తీసుకోవాలని సూచిస్తున్నారు.

ప్రస్తుతం CCTV వ్యవస్థలు నేరాల దర్యాప్తులో కీలకంగా మారుతున్న నేపథ్యంలో ప్రజలు తమ హక్కులు, చట్టపరమైన అవకాశాలపై అవగాహన కలిగి ఉండడం అవసరమని నిపుణులు అభిప్రాయపడుతున్నారు.

మీ చుట్టుపక్కల వార్తలు పంపేందుకు క్రింద ఉన్న వాట్సాప్ నెంబర్ పై క్లిక్ చేయండి..