బతుకమ్మ పండుగ ప్రత్యేకత
బతుకమ్మ తెలంగాణలో ఎంతో వైభవంగా జరుపుకునే సంప్రదాయ పండుగ. ప్రకృతి, పూలు, మహిళల ఐక్యతకు ప్రతీకగా నిలిచే ఈ పండుగ ఆశ్వయుజ మాసంలో నిర్వహిస్తారు. ‘బతుకమ్మ’ అనే పదానికి ‘జీవంతో నిండిన తల్లి’ అనే అర్థం ఉంది. ప్రకృతిని తల్లిగా భావించి, ఆమెకు కృతజ్ఞతలు తెలిపే ఉత్సవంగా దీనిని ప్రజలు జరుపుకుంటారు. తెలంగాణ సంస్కృతి, ఆచారాలు, జానపద సంప్రదాయాలు ఈ పండుగలో స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి.
పూలతో అలంకరించిన బతుకమ్మ
బతుకమ్మను వివిధ రకాల స్థానిక పూలతో అందంగా పేర్చుతారు. తంగేడు, గునుగు, బంతి, చామంతి, గుమ్మడి పూలు వంటి పుష్పాలను ఉపయోగించి గోపురం ఆకారంలో బతుకమ్మను తయారు చేస్తారు. పూలను పొరలుగా అమర్చి, మధ్యలో గౌరమ్మను ప్రతిష్ఠిస్తారు. రంగురంగుల పూలతో అలంకరించిన బతుకమ్మలు గ్రామాలు, పట్టణాల్లో ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తాయి. ఈ పూలలో చాలా వాటికి ఔషధ గుణాలు ఉండటం కూడా ఈ పండుగలోని ప్రకృతి జ్ఞానాన్ని తెలియజేస్తుంది.
మహిళల ఉత్సాహం, జానపద గీతాలు
బతుకమ్మ పండుగలో మహిళలు కొత్త బట్టలు ధరించి, సాంప్రదాయ ఆభరణాలతో అలంకరించుకుని సమూహాలుగా చేరుతారు. బతుకమ్మ చుట్టూ తిరుగుతూ చప్పట్లు కొడుతూ జానపద గీతాలు పాడటం ఈ వేడుకలో ప్రధాన భాగం. ఈ పాటల్లో కుటుంబ శ్రేయస్సు, పంటల సమృద్ధి, ప్రకృతి సౌందర్యం, సామాజిక అనుబంధం వంటి అంశాలు ప్రతిబింబిస్తాయి. చిన్నారుల నుంచి వృద్ధుల వరకు అందరూ పాల్గొనడం వల్ల కుటుంబ బంధాలు మరింత బలపడతాయి.
సద్దుల బతుకమ్మ వేడుక
తొమ్మిది రోజుల పాటు జరిగే బతుకమ్మ పండుగ చివరి రోజును సద్దుల బతుకమ్మగా జరుపుకుంటారు. ఈ రోజున పులిహోర, పెరుగన్నం, నువ్వుల అన్నం, సద్దులు వంటి ప్రత్యేక వంటకాలను తయారు చేస్తారు. సాయంత్రం బతుకమ్మలను ఊరేగింపుగా తీసుకెళ్లి చెరువులు లేదా సమీప జలాశయాల్లో నిమజ్జనం చేస్తారు. ఈ సందర్భంగా కుటుంబ సభ్యుల ఆరోగ్యం, ఆనందం, అభివృద్ధి కోసం ప్రార్థిస్తారు. తెలంగాణ ప్రజల ఆత్మీయతను, ప్రకృతిపట్ల గౌరవాన్ని ప్రతిబింబించే బతుకమ్మ పండుగ తరతరాలకు స్ఫూర్తినిచ్చే గొప్ప సాంస్కృతిక వారసత్వం.
